Lykkejegaren

Han vaknar til lyden av regn som hamrar på taket. Skulle tru det prøvar å komme seg igjennom. Lyden minnar han om buekorpsa som brukte å øve i gata rett utanfor leilegheita då han studerte i Bergen. Ikkje alltid ein like kjærkommen lyd å vakne til ein søndagsmorgon. Spesielt ikkje for studentar som nytta natta før til studiar av alkoholen sin effekt på evna til å sjarmere det motsette kjønn. Langt på veg favorittfaget den gong, men det har falle mang ein regndråpe sidan han var student. Før i tida tykte han lyden av regn var behageleg. Ingenting var så roande som å ligge i ei god varm seng og la seg bysse i søvn av den taktfaste tromminga på taket. Men det er som sagt ei stund sidan. Mens han framleis budde i sitt eige hus, og hadde familien samla trygt under same tak. No er dei splitta og taket av plast deler dei det med 33 andre. Han og dei to sønene hamna her. Kvar kona og dottera er veit han ikkje. Under flukta frå Trondheim over grensa til Sverige mista dei kontakta. Han håpar av heile sitt hjarte at dei i alle fall er i lag. Han har gjort alle moglege forsøk på å sende melding til dei andre leirane, men til no har det ikkje komme svar. Så lenge ingen kjem med bod om noko anna vel han å tru at dei har det bra. Så bra som det lar seg gjere under gjeldande omstende. Livet i ein teltleir for flyktningar er ingen dans på roser. Ikkje på noko anna heller for den del. Regn og kulde gjer det ikkje enklare. Dei held seg i live, men det er og alt. Nokon vil kanskje sei at han burde vere glad for at dei trass alt har livet i behald. Sjølvsagt er han det. Men er dette eit liv verdt å leve? Hadde det ikkje vore for ungane hadde han truleg gitt opp for lengst. Kontrastane til det som ein gong var det vanlege livet kunne knapt vore større. Han hadde ein godt betalt jobb, hus, to bilar og hytte ved sjøen. Litt sparepengar i banken og rikeleg med lån sjølvsagt. Med tre born i alderen 4 til 10 gjekk mykje av kvardagen etter endt arbeidsdag til lekselesing, køyring til fotball og ballett, foreldremøter og dugnad. Når ein står midt opp i det kan ein fort ta seg i å tykkje det er eit kjedeleg liv, men i dag kunne han gitt minst ei nyre for å få det tilbake. Alt det som forsvann då krigen kom.

Regnet har heldigvis tatt seg ein liten pause. Bakken mellom telta er stort sett eit einaste gjørmebad. Frostrøyken heng etter han som dampen frå eit lokomotiv. Han er på veg bort til matteltet for å få seg ein kopp kaffi. Det er vel berre eit tidsspørsmål før regnet går over til fast form. Tanken på nok ein vinter i denne leiren er fortvilande. Det vil eventuelt bli den fjerde. Det er vanskeleg å sjå ein ende på det som skulle vere ei mellombels løysing. Heime i Noreg er det ingen teikn på ei snarleg løysing på den væpna konflikta, som det heiter så fint. Det er krig det er, og det er det ingenting fint med. Ingen vinnarar. Det er berre om å gjere å tape minst. Men kva har han uansett å komme heim til? Heimen fins ikkje lengre. Nabolaget er fins ikkje. Jobben fins ikkje. Mange, alt for mange av menneska der heime fins ikkje lengre. Dei som er her fins. Om ikkje anna.

Det er stort sett berre dei som røykjer og born som prøvar å leike som oppheld seg utandørs. Det er vanskeleg å få fotballen til å rulle på dette føret, men det hindrar dei ikkje i å prøve. Kva gjer ein ikkje for å gløyme verkelegheita for ei lita stund. Utanfor matteltet står tre karar som kjem frå same by som han sjølv. Dei helser kort, nestan umerkeleg, i det han passerer på veg inn. Han finn seg ein kopp og fyller den med kaffi frå ei av dei store kannene. Den er nesten tom, som betyr at kaffien neppe er veldig heit. Men det er greit. Ein venner seg til det meste. Det kunne jo vore verre. Lunken kaffi er ikkje det verste ein kan komme ut for i livet. Borte i eine hjørnet set gjengen han heng mest med. Han set seg der med dei. Slik han alltid gjer. Det er ikkje mykje anna å ta seg til. Livet i leiren handlar om å eksistere. Medan dei ventar. På at eit eller anna skal skje. Det er ikkje som før i tida når ein venta på at det skulle bli jul, eller bursdag, eller ferie. Då viste ein eksakt kva ein venta på og kor lenge ein måtte vente. No er absolutt alt i uvissa. Dei håpar på fred. Dei ventar på eit anna liv. Men kor lenge skal ein vente? Det er det ingen som veit. Rundt bordet går praten om Tyskland. Der er det moglegheiter for ein ny start seiast det. Flyktningar som kjem seg dit får opphaldsløyve. Med opphaldsløyve kan ein jobbe. Det kan dei ikkje no. Problemet er å komme seg dit. Danmark har stengt grensene. Det same har Polen. Lykkejegarar har vist ingen adgang. Sjøvegen ser ut til å vere einaste alternativ, men det virkar risikabelt. Dyrt er det og. Andre snakkar om USA, men møter fort motstand. For å få det til treng ein mykje pengar og ikkje minst eit pass. Norske pass er ikkje gyldige for tida så det prosjektet er daudfødt. Nei det er Tyskland som er håpet. For dei som tar sjansen på å prøve vel å merke. Mange har mista livet i forsøket. Han har ikkje tru på at det er eit reelt alternativ for han og sønene. For det første har han truleg ikkje nok pengar, og for det andre er vegen ned til kysten lang. Ein distanse som truleg må forserast til fots. Det er langt nok for ein vaksen kar som han sjølv. Nærmast uoverkommeleg for små barneføter. Nei dei blir nok nøydt til å halde fram ventinga her.

Den natta får han ikkje sovne. Ei indre uro held han vaken. Han får ikkje tankane om ein ny start, eit nytt liv,  eit liv anna enn dette ut av hovudet. Han tenkjer tilbake på førre vinter då begge sønene fekk lungebetennelse. Sjølv om telta er isolerte på eit vis, er lufta rå. Han huskar kor redd han var for at yngstemann ikkje skulle klare seg då feberen herja som verst. Antibiotika som virka var ikkje å oppdrive. Men det gjekk bra. Denne gongen. Men kva med neste gong? Kan han i det heile tatt ta sjansen på nok ein vinter her? Sjuk kan ein sjølvsagt bli kvar som helst, men under desse omstenda verkar det for at bakteriar og virus trivst godt. Innan morgonen kjem har han bestemt seg. Dei må prøve. Prøve lykka ein annan stad. Kvar han skal få pengar frå veit han ikkje, men det får han ta etter kvart. Kanskje må han selje den nyra.

Nede ved bryggja ligg det ein liten fiskebåt. Det er nesten heilt mørkt så det er ikkje så godt å sjå. Ikkje er han ein sjømann heller, men meiner det er ein sjark. Altså ikkje alt for stor. I alle fall ikkje i forhold til kor mange passasjerar som har billett. Han blir med eit veldig usikker på om dette var ein god idé likevel. Men no er det for seint. Tre veker har dei brukt på å gå frå leiren. Den siste veka har dei gått i snø. Gutane hadde klart turen bra. Rart kva ein greier når ein berre må. Han har selt alt dei hadde for å skaffe pengane til turen. Eigentleg var det ikkje nok, men han fekk ordna ein avtale likevel. Alt dei har er kleda på kroppen. Verken han eller sønene har redningsvest. Vatnet er så kaldt at det vil ikkje hjelpe uansett. Det vil berre utsette det uunngåelege nokre få minutt om ein skulle hamne i vatnet. Dei får plass under dekk. Oppe i styrehuset får to andre passasjerar ei kort innføring i korleis båten fungerer. Ikkje lenge etter er dei på veg. Forhåpentlegvis med kurs mot Tyskland. Redsla han kjende når han stod på land er med eit vekke. Underleg nok kjennar han seg letta. Han har gjort det han kan. No er det opp til skjebnen, eller Gud, eller kven det no er som styrer denne verda. Dette kapittelet i livet er uansett over. Endar det siste kapittelet her på havet, eller opnar det seg eit nytt eit på den andre sida?

Epilog

Dette er sjølvsagt ei oppdikta dystopisk historie. Fri fantasi må vete for det er jo over 70 år sidan det sist var krigshandlingar i Noreg. Vi er så heldige at er det ingen utsikter til at det skal endre seg med det første. Men kven veit. Det kan skje. Det skjer andre stadar i verda heile tida.  Ofte langt vekke, og det er lett å tenkje at det rammar folkeslag som er heilt annleis enn oss. Men er dei det? Har det uansett noko å bety? Er ikkje vi alle lykkejegarar når alt kjem til alt? Er det ikkje det livet ofte handlar om? Å skape seg eit så godt liv som mogeleg? Men alle har diverre ikkje same utgangspunkt. Du skal ikke tåle så inderlig vel den urett som ikke rammar deg selv, skreiv Arnulf Øverland i 1936. Det er minst like aktuelt i dag. Det burde i alle fall vere det. Plutseleg er det du som står der. Kva gjer du då? Du vil kanskje at din neste skal gjere mot deg som du har gjort mot han. Eller vil du eigentleg det?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s